Puffen of ademen? Wat je ademhaling doet met je zenuwstelsel tijdens de bevalling

Bijna iedereen kent het beeld: Rachel uit Friends die hoog en snel "pfoe pfoe pfoe" puft, bijna hyperventilerend, terwijl Ross en de arts met haar meepuffen. Het zit zo diep in ons collectieve geheugen dat veel mensen denken dat bevallen zo hoort. In mijn cursussen leer ik het precies andersom, en de verklaring daarvoor zit in je zenuwstelsel.

Twee standen

Je autonome zenuwstelsel regelt alles wat vanzelf gaat: je hartslag, je spijsvertering, je ademhaling. Het kent twee standen. De sympathische stand maakt je alert en klaar voor actie. De parasympathische stand zorgt voor rust, herstel en verbinding. Tijdens de bevalling wil je lichaam die rustige stand. Daar maakt het oxytocine aan, het hormoon dat de weeën aanjaagt en je een veilig gevoel geeft. Adrenaline is de tegenspeler: het remt de weeën en houdt je spieren gespannen.

Je kunt die stand zelf beïnvloeden. Een langzame, diepe ademhaling met een lange uitademing zet je zenuwstelsel in de ontspanstand, houdt adrenaline laag en geeft oxytocine de ruimte. Je middenrif zakt, je longen vullen zich beter en je baby krijgt meer zuurstof. Snel en hoog ademen doet het tegenovergestelde: het maakt je licht in je hoofd, spant je kaak en bekkenbodem aan en houdt je in de alerte stand.

Wat onderzoek laat zien

In april 2026 verscheen in het Zanco Journal of Medical Sciences een studie van twee onderzoekers van de Hawler Medical University in Erbil, in het Koerdische deel van Irak. Zij volgden 118 vrouwen die hun eerste kind kregen. De helft kreeg tijdens de ontsluiting en de uitdrijving begeleiding met Lamaze-ademhaling, een methode die draait om bewust en ritmisch ademen tijdens de weeën. De andere helft kreeg de gebruikelijke zorg.

De verschillen waren groot. Van de vrouwen met ademhalingsbegeleiding gaf twee derde na de bevalling aan weinig stress te ervaren; in de andere groep was dat niemand. De uitdrijving verliep in de ademhalingsgroep bij bijna zes op de tien vrouwen binnen een halfuur, tegenover een op de tien in de andere groep. En de baby's uit de ademhalingsgroep scoorden vaker een normale Apgar-score in de eerste minuut: 93 procent tegenover 61 procent. Op de score na vijf minuten en op complicaties bij de moeder vonden de onderzoekers geen betekenisvol verschil. Hun aanbeveling: neem ademhalingstraining standaard op in de zwangerschapsvoorbereiding.

Een kanttekening hoort erbij. De studie is klein en de deelnemers werden niet willekeurig verdeeld. Tegelijk past de uitkomst bij een grotere lijn van onderzoek: een meta-analyse uit 2023 vond ook dat ademhalingsoefeningen de bevalling verkorten.

Zo begin je vandaag

Ga rechtop zitten met ontspannen schouders en leg je handen op je buik, onder je navel. Adem rustig in door je neus en voel je buik naar je handen bewegen. Adem langzaam uit, iets langer dan je inademde. Laat je gezicht, kaken en tong zacht worden. Vijf minuten per dag is genoeg om je lichaam te leren dat rust snel bereikbaar is.

Tijdens de bevalling gebruik je deze kalme ademhaling tussen de weeën door. Tijdens een wee adem je dieper en langzamer, alsof je een ballon in je buik opblaast. Wat ik vrouwen na hun bevalling het vaakst hoor zeggen: de ademhaling was het enige waar ik op elk moment naar terug kon.

Samen leren, samen ademen

Deze ademhalingen en veel meer tools leer je in de zwangerschapscursus voor koppels van PUUR Zwanger. Je oefent ze met je partner, zodat jullie op de dag zelf allebei weten wat te doen. Al tien jaar bereiden we zo stellen in de regio Utrecht en Bilthoven voor op een geboorte vol vertrouwen en rust. Bekijk de cursusdata op www.puur-zwanger.nl.